Havacılıkta son 5 yıl

Yaklaşık son beş yıl boyunca havacılık sektörü, birçok önemli alanda gelişme kaydetmiştir. En büyük değişiklikler yakıt verimliliği, sürdürülebilirlik, hava trafik yönetimi, güvenlik ve dijital teknoloji alanlarında gerçekleşmiştir.

Havacılıkta önemli gelişmeler

1.    Daha az yakıt tüketen uçaklar

-Yeni nesil uçaklar, geliştirilmiş motorlar, daha hafif kompozit malzemeler ve daha iyi aerodinamik özellikler kullanır.

-Modern uçak nesilleri, genellikle önceki nesillere kıyasla önemli verimlilik artışları sağlar.

-Havayolları, eski uçaklarını giderek daha fazla A320neo/A321neo ve 737 MAX serileri gibi daha yeni ve daha verimli modellerle değiştirmiştir.

2.    Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF)

-SAF, ağırlıklı olarak deneysel kullanımdan gerçek ticari uygulamaya geçmiştir.

-AB’de SAF, 2024 yılında tedarik edilen havacılık yakıtının %0,6’sını oluşturmuştur; 2025’ten itibaren ise %2’lik zorunlu bir hedef belirlenmiştir.

-SAF, geleneksel jet yakıtına kıyasla yaşam döngüsü boyunca CO₂ emisyonlarını önemli ölçüde azaltabilir; ancak üretimi hâlâ sınırlı ve pahalıdır.

3.    Dijital hava trafik kontrolü

-Hava trafik yönetimi, uydu navigasyonu, dijital iletişim, otomasyon ve paylaşılan verilerin kullanımıyla giderek daha dijital bir hale gelmiştir.

-ABD’de, FAA NextGen sistemleri dijital iletişimi ve uydu tabanlı navigasyon/gözetleme sistemlerini genişletmiştir.

-2025 yılına gelindiğinde, Data Comm, ABD’deki 20 Hava Güzergâhı Trafik Kontrol Merkezi’nin tamamında faaliyete geçmişti.

4.    Daha yüksek uçuş verimliliği

-Geliştirilmiş rota ve uçuş yörüngesi yönetimi, gereksiz bekletme sürelerini, verimsiz rotaları ve yakıt tüketimini azaltabilir.

-Yeni sistemler, kontrolörlerin ve uçakların trafik durumlarına sadece tepki vermek yerine uçuş yörüngelerini planlamasına giderek daha fazla imkân tanıyor.

5.    Pist ve havaalanı güvenliğinin artırılması

-ADS-B, yer gözetimi ve geliştirilmiş çakışma tespit sistemleri gibi -teknolojiler, pilotlara ve kontrolörlere uçak konumları hakkında daha iyi bir farkındalık sağlar.

-FAA, son yıllarda yüzey farkındalığı ve yörünge yönetimi teknolojilerini yenilemiştir.

6.    Elektrikli ve hidrojenli uçaklara yönelik ilerlemeler

-Elektrikli ve hibrit-elektrikli uçaklarda, özellikle küçük uçaklarda önemli ilerlemeler kaydedilmiştir.

-Hidrojen itki, olası bir uzun vadeli çözüm olarak araştırılmaktadır.

-Ancak, büyük ticari elektrikli veya hidrojenli uçaklar henüz ticari olarak olgunlaşmamıştır; büyük yolcu uçaklarında şu anda kaydedilen gelişmeler çoğunlukla kademeli niteliktedir.

7.    Yapay zeka ve otomasyon

-Yapay zeka ve tahmine dayalı analitik, trafik yönetimi, hava koşullarından kaynaklanan aksaklıkların tahmini ve uçuş rotalarının belirlenmesi gibi alanlarda giderek daha fazla denenmektedir.

-FAA, hava sahasındaki aksaklıkları tahmin etmeye ve alternatif uçuş rotaları önermeye yardımcı olmak üzere tasarlanmış yapay zeka tabanlı bir sisteme geçmektedir.

8.    Daha iyi navigasyon

-Modern uydu navigasyon teknolojileri, daha hassas rotalar ve yaklaşma yöntemleri sağlar.

-ICAO, 2025 yılında iletişim, navigasyon, havaalanı operasyonları ve gelişmiş uydu navigasyon izleme konularını kapsayan güncellenmiş standartları kabul etti.

Alan

2021–2026 Döneminde Gelişim

Uçaklar

Daha yakıt verimli motorlar ve daha hafif yapılar

Yakıt

SAF Yakıtının hızlı geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması

Çevre

CO₂, gürültü ve atıkların azaltılmasına daha fazla odaklanma

Navigasyon

Daha hassas uydu tabanlı navigasyon

Hava trafik kontrolü

Daha dijital ve otomatik

Havaalanı güvenliği

Daha iyi gözetim ve pist farkındalık sistemleri

Yapay zeka

Tahmin ve trafik yönetimi için kullanımın artması

Geleceğin itki sistemleri

Elektrikli, hibrit ve hidrojen teknolojilerinde ilerleme

-Modern uydu navigasyon teknolojileri, daha hassas rotalar ve yaklaşmalar sağlar.

-ICAO, 2025 yılında iletişim, navigasyon, havaalanı operasyonları ve gelişmiş uydu navigasyon izlemeyi kapsayan güncellenmiş standartları kabul etti.

Genel olarak son beş yılda ticari olarak uygulamaya konulan en önemli gelişmeleri şöyle sıralayabiliriz;

-Uçak verimliliğindeki kademeli artış,

-Sürdürülebilir Hava Yakıtı (SAF) kullanımı,

-Dijital hava trafik yönetimi,

-Otomasyon ve geliştirilmiş seyrüsefer/güvenlik sistemleri.

-Elektrikli ve hidrojenli havacılık alanlarında teknolojik ilerlemeler.

Tüm bu gelişmeler hâlâ esas olarak daha büyük yolcu uçakları için gelecekte uygulanacak teknolojiler olarak düşünülmektedir.

Ülkemiz açısından düşünülmesi gerekli olan ise tüm bu teknolojilere uyum sağlayıp katkı yapabilecek insan gücünü yetiştirmekte ağır kaldığımız endişesidir. Modern eğitimi birkaç yabancı dil ile birlikte veren okullarımızda yetişenleri, bu sektörü imrendirip bu sektöre yönlendirecek bir yapı kurmuş olduğumuz tam olarak söylenemez.

Havacılığın birçok dalında rekabet ortamı yaratılmış değil. Şu an için en yaygın hedef maaşından dolayı pilotluk gibi görünse de pilotluktan daha önemli ve hassas olan önleyici bakım elamanı yetiştirmekte pek de ileri gittiğimiz söylenemez. Line, Base ve Component bakımlarına henüz Önleyici Bakım kavramını eklemiş şirketler azınlıkta. Nedeni parasal olsa bile bu tür bir bakım, en düşük bütçe ile yapılan bakımdır. Sistem oturduğunda ise bir daha vazgeçilmeyecek kadar yüksek verim elde edilir. Kendini rapor etme kavramı, önleyici bakımın ilk maddesidir. Yapılan olası bir aksaklığı rapor etme kültürü henüz yer etmemiştir. Kalite kapsamında, yanlış yere giden elini sorgulayan birileri ortaya çıkmadıkça, bu aşamaya geçilemez. Böyle bir tavır ise geleneksel kültürünüzde yok ise uyum, söz konusu olmaz.

Ülkelerde öğrencilere verilen eğitimin sadece bilgi olmadığı, eğitimin görgü, gelenek ve tavırdan geçtiği gerçeğini bilenlerin vermesi, verenlerin eğitilmesi ve bunun bir eğitim disiplini olması çok önemlidir.

Ben yaptım oldu diyerek önemsizleştirilmemesi gereken bir kavramdan bahsediyoruz.

Gelenek, görgü ve tavır, görsel olduğu kadar ulusaldır da. Tarihimizde abdallar, Yunus Emre (13–14. yüzyıl), Hacı Bektaş Veli (13. yüzyıl), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (13. yüzyıl), Akşemseddin (15. yüzyıl), Molla Gürânî (15. yüzyıl), Molla Fenârî (14–15. yüzyıl), Âşık Paşa (14. yüzyıl), Kâtip Çelebi (17. yüzyıl), Ziya Gökalp gibi hocalar birer okul (ekol - école) olmuşlardır.

Tarihimizi bilin, bilmek için araştırın, okuyun ve bazı olay ve isimleri unutmamak için not alın. Adını duymamış olduklarınız bile, onları araştırıp okudukça kendilerine örnek alacakları ne kadar çok şey olduğunu göreceklerdir.

“Okumak, özgürlüklere uçmaktır.” — Gustave Flaubert

https://servetbasol.com

260928